Dil ve Konuşma Terapisti Kimdir, Ne İş Yapar?

Konuşabilmek, iletişim kurabilmek insanoğlunun en temel ihtiyaçlarındandır. Sözel iletişimde oluşacak aksaklıklar insanları olumsuz etkilemekte, çeşitli duygusal, sosyal problemlere neden olarak insanların yaşam kalitesini bozmaktadır. Dil ve konuşma bozuklukları bireyin yaşamını önemli derecede etkilemesine karşın erken teşhis ve uygun müdahaleler ile bireyin yaşamındaki olumsuz etkileri azaltılabilir. Doğru tanı ve uygun müdahale uzman olmayı gerektirir. Dil- Konuşma Terapisti bu konuda eğitim almış uzman kişidir. Meslek ünvanı kullanımı ülkelere göre farklılık göstermekle birlikte aynı anlamda kullanılmaktadır. (dil ve konuşma terapisti, dil ve konuşma pataloğu, logoped v.b ). Ülkemizde daha çok kullanılan dil ve konuşma bozukluğu uzmanı ve/veya dil ve konuşma terapisti / pataloğudur.

Meslek adında bozukluk uzmanı, patolog, terapist terimleri Mesleki tanım, etik ve standartlar dünyadaki dil ve konuşma terapistleri meslek odalarını temsil eden Uluslararası Logopedi ve Foniatri Birliği (IALP), avrupa birliği üye ülkelerini temsil eden Avrupa Birliği Dil ve Konuşma Terapistleri/Logopedi Birliği (CPLOL), Amerikan Konuşma, Dil ve İşitme Birliği  (ASHA), Dil ve Konuşma Terapistleri  Kraliyet Akademisi (RCSLT) tarafından ortaklaşa belirlenerek şöyle yapılmıştır :

"Dil ve konuşma terapisti/patoloğu insan iletişimi ve dil (lisan)-konuşma ile ilgilenir ve nedenlerine bakmaksızın çocuklarda, ergenlerde, yetişkinlerde ve yaşlılarda tüm ses, konuşma, yutma fonksiyonları ve dil (lisan) bozukluklarını tedavi eder. Dil ve konuşma terapisti/patoloğu, insan iletişimi ile ilgili bozuklukların yaşam boyu önlenmesi, ayırıcı tanısı, değerlendirmesi, tedavisi ve bilimsel incelemesinden sorumlu bir meslek erbabıdır.”

Dil ve konuşma bozuklukları uzmanlarının çalıştığı hastalık grupları sözel ve sözel-olmayan iletişim sorunlarından, yutma ve yeme bozuklukları olan bireylerin sağaltımına kadar geniş bir aralığı kapsar.

Dil ve Konuşma Terapisi mesleği 6 Nisan 2011 tarih ve 6225 sayılı yasa ile sağlık meslek mensubu olarak tanımlanmıştır. Ülkemizde dil ve konuşma terapistliği mesleği yeni gelişmekte olan bir meslektir. Türkiye’de uluslararası görev tanımlarına uygun unvana sahip çok az terapist bulunmaktadır. Bu alanda çalıştığını ve dil ve konuşma terapisti olduğun idda eden pek çok kişi olsa da bu alanda uzman yetiştiren tek okul 2000 senesinde öğretime başlayan ve ilk mezunlarını 2004 senesinde veren Anadolu Üniversitesi bünyesinde bulunan “Dil ve Konuşma Terapistliği”yüksek lisans ve doktora programıdır.  Dil ve konuşma terapisti olarak çalışabilmek için 4 senelik lisans eğitimi üzerine dil ve konuşma terapistliği alanında yapılan yüksek lisans eğitimini tamamlamak ve yüksek lisans eğitimi veren kurumun öngördüğü sayıdaki klinik uygulamayı gerçekleştirmek gereklidir.

Dil ve konuşma terapistliği alanında yetkinlik ancak bu alanda alınan uzmanlık diploması ile sağlanır. Dil ve konuşma bozuklukları alanında çeşitli kurs ve eğitimler  sonrası  verilen sertifika programlarıyla uzmanlık kazanılmaz. Bu sertifikalarla alanda çalışma yapılması 6225 sayılı kanuna göre yasal ve etik değildir. 2013 yılı itibari ile ülkemizde dil ve konuşma terapistliği alanında lisans programlarıda açılmış bulunmaktadır.

Dil ve konuşma terapistinin yetkinlik alanları sağlık ve eğitim sektörleri arasında bir köprü olarak çok yönlü sorumluluklar içeren geniş bir yelpazeye yayılmıştır. Bu yükümlülükler, dil ve konuşma terapistinin yeterince donanımlı, hem uygulamacı hem de araştırmacı kimliklerinin olmasını gerektirdiği için eğitimleri de önem taşımaktadır.

Dil ve Konuşma Terapistinin Görev ve Sorumlulukları:

  1. Çocuk, ergen, yetişkin ve yaşlılarda insan iletişimini ilgilendiren tüm bozuklukları önleme, ayırıcı-tanısını koyma ve tedavi-terapi programı hazırlayıp uygulamadan sorumludur:
  • Artikülasyon (dudak-damak yarığı, serebral palsi v.b bağlı ya da işlevsel gelişimsel yetersizlik, geç gelişme ya da nedeni belli olmayan) ve diğer konuşma sesi bozuklukları
  • Ses bozuklukları
  • Özgül (spesifik) dil bozuklukları
  • Dili yazarak ifade etmede karşılaşılan bozukluklar ile mantıksal işlemlemeyi/akıl yürütmeyi etkileyen bozukluklar
  • Özel gereksinimli, gelişimsel yetersizliği olan (otizm gibi) çocuklara yönelik erken dil ve konuşma eğitimi ve terapisi
  • İşitme kayıplı çocuklara ve edinilmiş işitme kaybı olan bireylere konuşma ve dil terapisi
  • Afazi (inme sonrası dil ve konuşma kaybı) ve diğer nörolojik kökenli (dizartri, apraksi) konuşma ve dil bozukluklarını değerlendirme, terapi
  • Yutma, yutkunma ve östaki borusunu etkileyen bozuklukların terapisi
  • Larenjektomi, trakeoktomililerde konuşma terapisi
  • Yaşlanmaya bağlı serebral bozuklukları (ALS, Parkinson, Alzheimer, Demans v.b) olan bireylere iletişim terapisi
  1. Yukarıda adı geçen bozuklukları olan bireylerin ailelerine bozuklukları önleme ve bozukluğu olan bireylerin rehabilitasyonu konularında danışmanlık yapar.
  2. Yukarıda adı geçen bozukluklar konusunda personel yetiştirme ve hizmet içi eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanmasında görev alır.
  3. Yukarıda adı geçen bozukluklar konusunda toplum duyarlılığını arttırmakta görev alır.
  4. Gerek gördüğünde daha detaylı değerlendirme için uzmanlara yönlendirme yapar, takip eder ve gerekirse multidisipliner olarak çalışır.
  5. Yukarıda adı geçen bozuklukların işlevsel değerlendirilmesinde ve terapisinde gerekli cihaz ve araçların kullanarak dil ve konuşma fonksiyonlarının klinik değerlendirilmesini yapar.
  6. Hastanın tedavisi sırasında gelişimini ve terapiden sağladığı faydayı belgelemek, takip etmek için kayıt tutar, terapi süreci boyunca değerlendirme yapmak amacıyla veri toplar; sonuçlara uygun olarak tedavi planını geliştirir ve değiştirir; tedavi sürecinin faydaları ve kaydedilen gelişme ile ilgili sonuçları hasta ve yakınları ile yazılı ve/veya sözlü olarak paylaşır.
  7. Alternatif ve iletişimi destekleyici sistemler ve cihazlarını seçme, önerme  görevi yapar.

Dil ve konuşma bozukluklarında erken müdahale neden önemlidir?

Dil ve konuşma sorunlarında erken tanı ve tedavi, çocuğun zihinsel gelişiminde çok önemli rol oynar. Soruna müdahale edilmesi zihinsel ve dilsel gelişimin dışında, çocuğun ileride sorun yaşaması olası diğer alanlar olan davranış, duygusal gelişim, öğrenme, okuma ve sosyal alanlardaki gelişimini de olumlu olarak etkilemektedir.

11.04.2015
« Tüm Makaleler